Ad maiorem Dei gloriam    

Strona główna

ikony

historia i

kult ikony

symbolika

i kanon

artykuły i

rozważania

album

inne projekty

linki

Kontakty

Symbolika ikony

Kanon ikonograficzny

Ikona Trójcy Świętej

Obrazy Zmartwychwstania

Ikony Pięćdziesiątnicy

Święty Krzyż

Ikona Chrztu Pańskiego

Niewiasty przy grobie

Ikony Pięćdziesiątnicy

Święto Pięćdziesiątnicy wywodzi się ze Starego Testamentu. Obchodzone było wówczas jako wspomnienie wręczenia Przykazań na Górze Synaj - kiedy to Bóg zawarł uroczyste przymierze ze Swym narodem wybranym - i jednocześnie jako dziękczynienie za pierwociny płodów ziemi (Lb 28,26) i nowe żniwa (Wj 23,16). Sprawowane było na zakończenie siódmego tygodnia, w pięćdziesiąty dzień po święcie Paschy i w związku z tym nazywane było również świętym Tygodni (Pwt 16,9-10). Zgodnie z obietnicą Zbawiciela (J 14,26) i za sprawą łaski Opatrzności Bożej, w tym dniu objawienia przykazań, który był również pięćdziesiątym dniem po Zmartwychwstaniu Chrystusa, na Jego Apostołów i uczniów zstąpił Duch Święty. Poprzez zstąpienie Ducha Świętego Bóg zawarł nowe przymierze z nowym Izraelem, którym jest Jego Cerkiew. Synaksarion święta stwierdza, iż miejsce przekazanego na Synaju Zakonu zajęła łaska dającego życie Ducha Świętego.

Jeśli w tym opatrznościowym dziele Boga w odniesieniu do świata i człowieka uczestniczą wszystkie trzy Osoby Trójcy Świętej, przejawy ich działania różnią się między sobą. Wyznajemy wiarę w Boga Ojca, Stwórcę świata widzialnego i niewidzialnego, "dokonującego wszystkiego poprzez Syna z udziałem Ducha Świętego", w Boga Syna, Odkupiciela, "poprzez Którego poznaliśmy Ojca i poprzez Którego Duch Święty przyszedł do świata" oraz w Boga Ducha Świętego, Pocieszyciela "od Ojca pochodzącego i w Synu spoczywającego", dającego życie wszystkiemu co żyje (Wersety 8 Tonu Wielkiej Wieczerni święta). Dzień zstąpienia Ducha Świętego na Apostołów jest szczytowym punktem działania Trzeciej Osoby Trójcy Świętej jako mocy uświęcającej i, jak mówi św. Grzegorz Teolog w swym kazaniu na święto Pięćdziesiątnicy, działanie to jest "ostatecznym spełnieniem obietnicy". Zstąpienie Ducha Świętego, Który pochodzi od Ojca i wylewa się na świat poprzez Boga Syna (Dz 2,33) objawiło światu pełne łaski poznanie misterium Osób Trójcy Świętej - współistotnych, nierozdzielnych,a jednak odmiennych. Będąc wypełnieniem obietnicy jest również spełnieniem objawienia o jednym Bogu w trzech Osobach, manifestacją najważniejszego dogmatu chrześcijaństwa. O ile w dniu chrztu Pańskiego w Jordanie objawienie Trójcy Świętej dostępne było jedynie zmysłom postrzegania zewnętrznego - św. Jan Chrzciciel słyszał głos Ojca, widział Syna i Ducha Świętego zstępującego w postaci gołębicy - w dniu Pięćdziesiątnicy, obdarzając światłścią całą istotę odkupionego przez Syna Bożego człowieka, łaska Ducha Świętego doprowadza do jego przebóstwienia. Zgodnie z miarą swych możliwości człowiek dostępuje możności widzenia Boga i uczestnictwa w Królestwie Ojca, Syna i Ducha Świętego. Zewnętrzne przejawy świętowania Pięćdziesiątnicy - upiększanie świątyń i domów zielonymi gałązkami drzew, krzewów i kwiatami - również wywodzą się z Kościoła Starego Testamentu i symbolicznie wyrażają moc Ducha Świętego, która ożywia, odnawia, daje życie i pobudza wszystko do rozkwitu.

W Kościele Prawosławnym, którego kalendarz liturgiczny nie przewiduje święta Trójcy Świętej w dosłownym jego znaczeniu, celebrowane jest ono głównie w pierwszy dzień Pięćdziesiątnicy - w Niedzielę, która nazywana jest również Dniem Trójcy. Nabożeństwo tego dnia objaśnia dogmatyczną naukę Kościoła o Trójcy Świętej, Której ikona wynoszona jest do nawy świątyni. Ikona Zstąpienia Ducha Świętego na Apostołów wprowadzana jest do nabożeństwa drugiego dnia, w Poniedziałek, który poświęcony jest Duchowi Świętemu i nazywany jest Dniem Ducha. W ten sposób te dwie całkowicie różne pod względem swego znaczenia ikony odnoszą się do święta Pięćdziesiątnicy.